Sürmanşet 7.10.2017 19:26:56 1371 defa okundu

“Tunceli’deki Alevilik 30 ile dağılmış”

Munzur Üniversitesi Sosyoloji Bölümünden Yrd. Doç. Dr. Çoşkun Kökel’in, Alevilik ile ilgili açıkladığı belgelerin devamı…

“Erdebil Dergahı, Tebriz merkezli bir tekke”

Çünkü Erdebil Dergahı, Tebriz merkezli bir tekke. Güney Azerbaycan, bugün İran toprağı. Hacı Bektaş Dergahı, Urum dediğimiz, Anadolu dediğimiz o tarihte Urum diye anılan Anadolu coğrafyasının tam ortasında. Arada uzun bir mesafe var. Hacı Bektaş-i Veli Hazretlerinin yetiştiği dergah Türkistan’da Hoca Ahmet Yesevi Dergahı, binlerce kilometre ötede. Bu ara menzillerde belli ara inanç merkezlerinin oluşması son derece mantıklıdır ve manalıdır. Geleneğin ve inancın devam etmesi adına bu dergahlar birbirine muhalefet maksadı kesinlikle gütmez. Çünkü bu yolda hizmet vardır. El ele, el hakka denir. Birbiriyle yarış, tahammülsüzlük, birbirine rakip olma gibi bir şey Allah dergahları, erenlerin dergahları açısından söz konusu bile olmaz. Ama maalesef günümüzde mevzu buraya kadar da getirilmiştir. İşte bu anlamda belgenin önemi bu. Tabi en kısa zamanda Derviş Cemal Hoca ile ilgili bir yayın yapılacak, belgelerin tamamı neşredilecek. Kitap olacak, belki bir kültür günü olacak. Çünkü; bu ocağın merkezi Hozat ve Hozat Belediyesinin nezdinde böyle bir kültür günü yapıp, bilginin ve bu tarihin kamuoyu ile paylaşılmasını, bir etkinlik yaparak gerçekleştirelim diye bir düşüncemiz var.

 

Hozat Belediyesi ile kültür gününde bilgi paylaşımı

Bir diğer belge; Osmanlı Sultanı 4. Mehmet tarafından verilen bir Berat. Bu şöyle önemli; 17. Yüzyılın 1600’lerin sonuna tekabül ediyor. Buradan göç edip Erzincan’ın Tercan ilçesinin Zurun Köyüne yerleşen Seyit ailesini kapsıyor. Derviş Cemal Hocanın çok önemli ‘Seyid-i Saadet Evladı Resul oldukları. Bunu dönemin Osmanlı sultanı, başında sultanın tuğrası var. Ki bu belgeler aynı zamanda bölgeye gönderilen hangi kadı muhatapsa, Tercan kadısı onun şerie siciline ve bağlı olunan sancağın ahkam defterine kaydediliyor. Seyit oldukları, Seyid-i Saadet Evladı Resulden geldikleri, o yüzden özel hürmet ve muhabbet beslenmesi gereken bir aile oldukları yazıyor. İstanbul’daki Şeyh-ül İslamlık dairesine bağlı Seyitlerle ilgili Peygamber torunları ile ilgili hizmet veren bir kurum var, Osmanlı’da Nakibül Eşraflık kurumu. Bu Nakibül Eşraflıkların tuttukları Seyit defterleri var. Bu belgede bu ailenin Derviş Cemal’in Zurun Köyündeki kolunun Osmanlı’nın temel arşiv defterlerindeki kayıtlarda da aynı şekilde Seyit kayıtlarının bulunduğuna da gönderme var. Yani diyor ki; ‘İstanbul’daki atik kayıtlarda da benzeri kayıtlar vardır’ cümlesi geçiyor bu önemli. Yani Dersim merkezli bir ocağın yüzlerce yıl önce dönemin devleti ve yönetimi tarafından en üst baştaki idareci sultan tarafından da birebir bilindiği ve Seyit olmaları hasebiyle vergiden, askerlik yapmadan muaf edildikleri hatta seyit olmaları dolayısıyla devletin onlara maaş benzeri bir ödeme, bir imtiyaz ayırdığı ile ilgili bir kayıt var. Aynı kayıt 4. Mustafa yine Osmanlı Sultanı, onun da yine başında fermanı, tuğrası var. O şekilde kayıt 4. Mustafa’da da tutulmuş.  O belgede de aynı şeyler kastediliyor.

 

Bir diğer belge; Kerbela Dergahı ile ilintili. Dönemin yine Ocak mensubu dediler Kerbela Dergahına bir ziyarette bulunuyorlar. Kerbela’daki baş seyitten daha önce ki eski belgelerini getirip yeniliyorlar. Atik belge diye geçiyor eski belge. Orada ki Seyit Efendi şahitlerin huzurunda eski belgelerin bilgilerinin ışığında yeni bir evrak düzenliyor ve Derviş Cemal evlatlarına veriyor. Orada da son derece önemli bir ifade geçiyor. Bu aile mensuplarının Seyid olmaları hasabi ile ki belgenin başında Kur-an’ı Kerim, Ehl-i Beyt ile ilgili geçen ayetlere yer verilmiş. Hz. Peygamberin Ehl-i Beyt ile ilgili vasiyet mahiyetinde ki hadisi şeriflerine yer verilmiş, buradan yola çıkarak bu ayet ve hadislerin isteği ve istikameti doğrultusunda Derviş Cemal evlatlarına yine sevgi ve hürmetin gösterilmesi yönünde hükümler var.

Önemli olan konu şu; Kerbela’ya giden o dönem ki dedeye yeni belge verilirken, yaşadığı coğrafya olan Osmanlı ülkesi içerisinde başta Sultan olmak üzere, vezir-i azam ve kadıların yani bütün devlet yetkililerinin ve halkın Peygamber torunu olmaları dolayısıyla evlatlarına sevgide, saygıda kusurda bulunmamaları yönünde bir öğütte var.

Bir diğer belge; ikinci bir ocak olarak Tunceli, Pertek’in eski adı Zeve, şimdiki adı Dorutay Köyünde türbesi, ocağı bulunan Sultan Hıdır diye biliniyor. Alevi geleneğinde Üryan Hızır olarak tanınıyor. Dedeye ait yaklaşık 8 metre boyundaki bir evrak. Üryan Hızır velayetnamesi diyebileceğimiz bir belge. Bu da son derece önemli bilgiler içeriyor. Özellikle Tokat merkezde Hubyar Ocağını kuran, Hubyar Sultan, Sivas Divriği merkezi Garip Musa Ocağını kuran Garip Musa Sultan’ın. Bugün Pilvenk aşireti diye anılan Tunceli’nin belirli bölgelerine dağılmış Alevi inançlı Pilvenk  Aşiretinin bağlı olduğu Şeyh Delili Berhecan, Şadilli Aşiretinin pirleri olan, bugün Elazığ Karakoçan’ın Derikan Köyünde türbesi ve Ocağı bulunan, Cemal Abdal Ocağı ile de inançsal, soysal ve tarihsel anlamda bağlantısı olarak anılan ocağın kurucularının diğer taraftan Ağuçan Ocağının, Bargin, şimdiki adı Karabakır, Hozat’a bağlı Seyyid Mençek Urfani 4 büyük kolundan birisi. Seyyid Mençek’in de adının anıldığı ve bu Hubyar Sultan, Garip Musa, Şeyh Delili Berhecan olmak üzere bu ocak pirlerinin çağdaş oldukları ve Seyid Üryan Hızır Tekkesinde eğitim gördükleri, aldıkları eğitim sonrasında andığımız bölgelere Ocak kurmak, hizmet yapmak üzere gönderildikleri ile ilgili bilgiler var. Yakın tarihte inşallah bu iki Ocak üzerine yapılacak çalışmalarla da belgeler tüm detaylarla kamuoyu ile de paylaşılacak. Çalışmalarımız da bu doğrultuda devam edecek.

Yorumlar

Ad-Soyad
E-Mail
Yorum
Tüm Yorumlar
Tüm Yorumlar


SİZİ TANITALIM

Bilgilerinizi girerek, Dersimli Esnaf ağına dahil olabilirsiniz!

Aşağıdaki bağlantıya tıklayarak, ilgili sayfaya ulaşabilirsiniz.

BURAYA TIKLAYINIZ

DERSİMLİ ESNAFLARIMIZ

Burçlar

Günlük falınızı Okuyun

Astroloji.org 'un desteğiyle

NÖBETÇİ ECZANE

HAVA DURUMU

ZİYARETÇİ İSTATİSTİKLERİ

 Bugün : 3695
 Dün : 10596
 Toplam : 20640288
 Ip No : 54.157.81.13