100 Numara (Yüznumara) dersek aklınıza ne gelir?

“Numarasız mıçmam abi(!)” diyen birinin dayatması mı acaba?

Yüznumara…Böyle bir tanımı duyan büyük çoğunluk şaşıracaktır önce. Bu bir ayak numarası olamaz. Malum o büyüklükte ayak olmaz. Peki sizce nedir? Bir oteldeki odanın numarası mı? İkamet adresindeki bir numara mı? Ne olabilir sizce?

YÜZNUMARA…?

Yaş almış çınarlarımız, bazen köylerde bazı vatandaşların mizah anlamında kullandığı yüznumara aslında eskiden tuvalet anlamında kullanılırmış. Yüznumara, WC, Ayakyolu, Hela, Kenef, tuvalet…

Yani o içine mıçtığınız yerin türlü türlü adı var ama muhtemelen bazılarımız o anlamlara bakmadan mıçıp gidiyor…(!)

ŞİMDİ BU YÜZNUMARA OLAYINA BİR BAKALIM

Eskilerden kalan bir deyim olan "100 Numara" ya da diğer adıyla "Yüznumara" kelimesini duyunca, birçoğumuzun aklına ne geliyor bilinmez ama aslında tuvalet için kullanılır.

Peki, neden "100 Numara" veya "Yüznumara" deniliyordu? İşte bu ilginç hikayenin peşine düşelim.

Büyük Tuvalet Macerası: 100 Numara

Eskiden tuvalet, temizlik ve hijyen konularında pek de iddialı olmayan bir alan değildi. O dönemlerde tuvaletlerdeki numaralandırmalar, tuvaletin temizlik durumuna göre belirlenirdi. "100 Numara" veya "Yüznumara" olarak adlandırılan tuvaletler, olağanüstü bir temizlik anlamına gelirdi. Eğer bir mekanda tuvalete gittiğinizde karşınıza "100 Numara" yazısı çıkarsa, bilin ki o tuvalet öyle temizdi ki, adeta 100 puanlık bir temizlik sınavını geçmişti!

100 Numara Dedikodusu ve Seçkin Tuvaletler

Eski zamanlarda insanlar arasında dilden dile dolaşan dedikodular arasında "100 Numara" tuvaletlerin ismi de geçerdi. Bir yerin tuvaletinin "100 Numara" olması, o mekanın temizlik konusunda çok titiz olduğunu ve misafirperverliğin zirvesine çıktığını anlatırdı. Kısacası, o mekana gidenler "100 Numara" bir deneyim yaşayacaklarını bilir, tuvalet maceralarını heyecanla beklerlerdi.

Neden "100 Numara"?

Peki, niye bu isim seçilmişti? İşte burası daha da ilginç! "100 Numara" terimi, o dönemdeki temizlik malzemelerinin etkili olduğunu belirtmek için kullanılırdı. Örneğin, bir temizlik bezi "100 Numara" ise, her türlü lekeyi kolayca çıkardığı anlamına gelirdi. Dolayısıyla, tuvaletler için kullanılan "100 Numara" terimi, o tuvaletin olağanüstü bir temizlik gücüne sahip olduğunu vurgulamak için seçilmişti.

Günümüzde "100 Numara" Nerede?

Günümüzde artık "100 Numara" tuvaletler pek rastlanan bir şey değil. Ancak bazı mekanlar hala bu eski geleneği sürdürmeye çalışıyor olabilir. Eğer bir gün bir mekanda "100 Numara" tuvalet görmek şansınız olursa, bilin ki o tuvalet, temizlik konusunda bir zamanlar olduğu gibi bir "efsane"dir!

Son Söz: 100 Numara Tuvaletler ve Gülümseyin!

Artık "100 Numara" tuvaletlerin pek rastlanan bir şey olmadığını biliyoruz. Ancak bu eski deyim, bize geçmişteki temizlik anlayışını ve o dönemin insanlarının neşesini hatırlatıyor. Belki de günümüzdeki hijyen standartlarına göz attığımızda, "100 Numara" tuvaletlerin özlemiyle gülümseyebiliriz. Her ne kadar tuvaletlerde 100 numaralı temizlik anlayışı tarihe karışmış olsa da, hatırlatıcı bir nostalji olarak hafızalarımızda yerini koruyacak gibi duruyor.

 BİR BAŞKA ANLATIYA GÖRE İSE;

Tuvalet kelimesi oldukça yaygın kullanılsa da halk arasında tuvaleti tarif etmek için kullanılan başka kelimeler de var. Örneğin ayakyolu, 100 numara, hela, WC, kenef. Bu kelimelerin nereden geldiğini bilmesek de günlük yaşantımızda kullanıyoruz. Peki tuvaletlere neden böyle isimler verilmiştir? Bu kelimeler ne anlama gelir?

Tuvalet için kullanılan bu farklı ve oldukça yaratıcı isimlere rağmen bazı bölgelerde daha önce hiç duymadığınız isimlerle bile karşılaşabilirsiniz.

TUVALET

Tuvalet kelimesi dilimizde Fransızca'daki toilette kelimesinden gelmiştir. Toilette kelimesi Fransızca'da da aynı anlamda kullanılmaktadır. Bu kelime hem tuvalet için hem de kadınların özel günlerde giydiği elbiseler için kullanılıyor.

Toilette kelimesinin kökeni ise toile kelimesine dayanır. Toile kelimesi bez, çul, giysi anlamına gelir.

Yani bir tür kadın elbisesine tuvalet denmesinin sebebi aslında budur!

YÜZNUMARA

Bazı kaynaklara göre ise; tuvaletlere 100 numara denmesinin sebebi aslında yanlış çeviriden kaynaklanıyor. Anlatılana göre; Fransa'da oteller ilk kez yapılmaya başlandığında odaların ayrı birer tuvaleti yoktu. Her katta ortak tuvaletler bulunuyordu.

Otellerde ise her odaya ayrı bir numara veriliyordu. Bu numaralar 01,02, 03… şeklinde ilerliyordu. Ancak daha sonra tuvaletlerin hiçbirine numara verilmediği fark edildi. Bunun üzerine tuvaletlere Fransızca'da 'numarasız' anlamına gelen sans numéro dendi ve tuvaletlere 00 yazıldı.

Ancak bu kelime 100 anlamına da gelmektedir.

Sans numéro kelimesi ise Türkçe'ye asıl anlamı olan 'numarasız' şeklinde değil, '100 numara' olarak çevrildi. Bu yanlış kullanım dilimize yerleşti ve böyle kullanıldı.

Bu kelimeyi ilk kimin çevirdiği bilinmese de, kelimenin ne anlama geldiği artık bazı kişiler tarafından biliniyor!

WC

WC ise dilimize İngilizce'den geçmiştir. Aslında bu kısaltma birçok dile İngilizce'den geçmiştir ve tüm dünyada yaygın olarak kullanılmaktadır. İlk olarak 20. yüzyılın başlarında İngiltere'de kullanılan bu kısaltma, artık evrensel bir kısaltma haline gelmiştir.

WC terimi, İngilizce'de Water-Closet kelimelerinin kısaltmasıdır. Yani WC, İngilizce'de tuvalet için kullanılan ismin kısaltmasıdır.

 

AYAKYOLU

Ayakyolu kelimesinin tam olarak nereden geldiği bilinmiyor. Ancak eski zamanlarda evlerin bahçelerinde bulunan tuvaletlerin kullanımından ortaya çıktığı tahmin ediliyor. Evlerin dışında bulunan tuvaletlere gitmek için kullanılan patikanın, zamanla tuvaletin adı şeklinde ayakyolu olarak anıldığı ihtimal dahilinde.

HELA

Hela kelimesi ise dilimize Arapça'dan gelmiştir. Hela kelimesi, Arapça χlw kökünden gelen χalā kelimesinden gelmektedir. Bu kelime ise boş olma, boşluk, boş yer gibi anlamlar taşımaktadır.

KENEF

Tuvalet anlamında kullanılan diğer bir kelime ise kenef. Bu kelime dilimize Arapça'dan gelmiş. Arapça knf kökünden gelen kanīf kelimesinden türetilmiş. Bu kelime ise hem korunak, sığınak hem de hela anlamına geliyor.

Şaşırtıcı kısım ise kenf ve kanf sözcüklerinin kökeni. Kanf kökü, kanadı altına alma, kucaklama, saklayarak koruma anlamlarına geliyor. Yani; kanaf, dilimizde ise kanat kelimesi de bu kelimeden türetilmiş!

                           Derleme

24 Nis 2024 - 15:34 - Gündem

Mahreç  Eylem Seçkin ,  Gülnur Rüzgar


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Tunceli EMEK Gazetesi Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Tunceli EMEK Gazetesi hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Haber ajansları tarafından servis edilen tüm haberler Tunceli EMEK Gazetesi editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Tunceli EMEK Gazetesi değil haberi geçen ajanstır.